Từ điển thuật ngữ crypto
30 thuật ngữ crypto giải thích ngắn gọn, dễ hiểu.
- Blockchain
- Sổ cái phân tán, ghi nhận giao dịch thành các khối nối tiếp nhau, khó sửa đổi.
- Bitcoin (BTC)
- Tiền mã hóa đầu tiên, ra đời năm 2009, nguồn cung tối đa 21 triệu đồng.
- Altcoin
- Tên gọi chung cho các đồng tiền mã hóa khác ngoài Bitcoin.
- Stablecoin
- Token được thiết kế để giữ giá ổn định, thường neo theo đô la Mỹ (USDT, USDC…).
- Smart contract
- Hợp đồng thông minh: chương trình chạy trên blockchain, tự thực thi theo điều kiện lập trình sẵn.
- Ví nóng
- Ví luôn kết nối Internet, tiện dùng nhưng rủi ro bị tấn công cao hơn.
- Ví lạnh
- Ví lưu khóa riêng ngoại tuyến, thường là thiết bị phần cứng.
- Private key
- Khóa riêng: chuỗi bí mật cho phép ký giao dịch. Ai có khóa riêng là kiểm soát tài sản.
- Seed phrase
- Cụm 12–24 từ dùng để khôi phục ví và mọi khóa riêng bên trong.
- Địa chỉ ví
- Chuỗi công khai để nhận tài sản, có thể chia sẻ an toàn.
- Gas fee
- Phí trả cho mạng lưới để xử lý giao dịch, thay đổi theo mức độ tắc nghẽn.
- CEX
- Sàn tập trung: một công ty vận hành và giữ tài sản của người dùng.
- DEX
- Sàn phi tập trung: giao dịch trực tiếp từ ví qua hợp đồng thông minh.
- DeFi
- Tài chính phi tập trung: cho vay, giao dịch, tiết kiệm chạy trên smart contract.
- KYC
- Xác minh danh tính khách hàng, bắt buộc tại hầu hết sàn tập trung.
- Spot
- Giao dịch giao ngay: mua bán và sở hữu tài sản thật.
- Futures
- Hợp đồng tương lai: giao dịch theo biến động giá, thường có đòn bẩy.
- Đòn bẩy
- Vay thêm vốn để mở vị thế lớn hơn số tiền có, khuếch đại cả lãi lẫn lỗ.
- Thanh lý (liquidation)
- Sàn tự đóng vị thế đòn bẩy khi ký quỹ không đủ, thường mất phần lớn hoặc toàn bộ ký quỹ.
- Staking
- Khóa token để tham gia vận hành mạng lưới proof-of-stake và nhận phần thưởng.
- Halving
- Sự kiện phần thưởng khai thác Bitcoin giảm một nửa, khoảng 4 năm một lần.
- Vốn hóa (market cap)
- Giá token nhân với lượng cung đang lưu hành.
- Thanh khoản
- Mức độ dễ dàng mua bán một tài sản mà không làm giá thay đổi nhiều.
- DCA
- Mua định kỳ một số tiền cố định, giúp giảm ảnh hưởng của việc chọn sai thời điểm.
- FOMO
- Sợ bỏ lỡ: tâm lý mua đuổi khi giá tăng nóng.
- FUD
- Sợ hãi, không chắc chắn, nghi ngờ: thông tin tiêu cực gây bán tháo.
- Rug pull
- Nhà phát triển dự án rút thanh khoản hoặc bỏ trốn, khiến token mất giá trị.
- Airdrop
- Phát token miễn phí cho cộng đồng. Cẩn thận airdrop giả mạo để lừa ký giao dịch.
- NFT
- Token không thể thay thế, đại diện cho một tài sản số duy nhất.
- Layer 2
- Mạng xây trên blockchain chính (như Ethereum) để giao dịch nhanh và rẻ hơn.